Miedź w domowej instalacji gazowej: dlaczego warto postawić na sprawdzone rozwiązania?

Miedź jest obecna w budownictwie od tysiącleci, a pierwsze systemy wodne z tego metalu datuje się na czasy starożytnego Egiptu i Rzymu, co samo w sobie stanowi najlepszy dowód na długowieczność tego surowca.

Współczesna inżynieria sanitarna i gazownicza w pełni wykorzystuje ten potencjał, adaptując miedź do nowoczesnych standardów bezpieczeństwa. W kontekście instalacji gazowych, kluczowym argumentem przemawiającym za wyborem tego metalu jest jego niezwykła uniwersalność oraz odporność na ekstremalne warunki pracy.

Instalacje miedziane z powodzeniem funkcjonują w szerokim spektrum temperatur – od minus 200°C do plus 200°C – oraz wytrzymują ciśnienia robocze dochodzące do 50 barów. Takie parametry techniczne dają projektantom i wykonawcom ogromny margines bezpieczeństwa, co w przypadku instalacji gazowej, gdzie szczelność jest priorytetem absolutnym, ma fundamentalne znaczenie.

Co więcej, miedź jest materiałem w pełni ekologicznym, poddającym się recyklingowi bez utraty swoich pierwotnych właściwości, co wpisuje się w rosnące wymagania zrównoważonego budownictwa. 

Gazoszczelność i trwałość materiału

Najważniejszą cechą użytkową miedzi w kontekście przesyłu gazu jest jej absolutna gazoszczelność. Struktura krystaliczna tego metalu zapobiega dyfuzji tlenu przez ścianki rury, co jest zjawiskiem niepożądanym i występującym w niektórych systemach z tworzyw sztucznych.

Brak przenikania gazów przez strukturę materiału eliminuje ryzyko nieszczelności wynikających z degradacji samej rury. Dodatkowo, rury miedziane charakteryzują się bardzo gładką powierzchnią wewnętrzną, co skutkuje małymi oporami przepływu.

W przeciwieństwie do rur stalowych, miedź nie zarasta kamieniem i wykazuje wysoką odporność na korozję wewnątrzbudynkową, co gwarantuje utrzymanie stałej średnicy przepływu przez dekady eksploatacji. Warto jednak pamiętać, że rury dedykowane do instalacji gazowych muszą spełniać rygorystyczne normy.

Zgodnie z wytycznymi PN-EN 1057, w instalacjach gazowych dopuszcza się stosowanie wyłącznie rur twardych, wykonanych z miedzi odtlenionej fosforem. Jest to kluczowy wymóg, odróżniający systemy gazowe od wodnych, gdzie często stosuje się rury miękkie. Rury gazowe muszą również charakteryzować się nienaganną czystością powierzchni wewnętrznej, wolną od resztek węgla i odpadów mechanicznych.

Miedź nie zarasta kamieniem i wykazuje wysoką odporność na korozję wewnątrzbudynkową.

Nowoczesne metody łączenia

Ewolucja technik instalacyjnych sprawiła, że miedź stała się materiałem niezwykle przyjaznym dla wykonawców, oferując metody łączenia gwarantujące szybkość i powtarzalność montażu. Obecnie polskie przepisy dopuszczają dwie główne metody łączenia rur miedzianych w systemach gazowych: lutowanie twarde oraz technologię zaprasowywania (PRESS).

Lutowanie twarde, wykorzystujące zjawisko kapilarne, jest metodą tradycyjną i sprawdzoną, jednak wymaga użycia otwartego ognia oraz wysokich kwalifikacji instalatora. Należy przy tym stanowczo podkreślić, że w instalacjach gazowych lutowanie miękkie jest absolutnie zabronione.

Alternatywą, która zdobywa coraz szersze uznanie na rynku, jest system połączeń zaprasowywanych typu PRESS. Łączniki te wyposażone są w specjalnie uformowany rowek z elastyczną uszczelką (O-ringiem), a szczelność uzyskuje się poprzez mechaniczne zaciśnięcie kształtki na rurze za pomocą dedykowanej zaciskarki.

Technologia ta rewolucjonizuje prace montażowe, oferując szereg przewag nad tradycyjnym lutowaniem. Przede wszystkim eliminuje konieczność użycia otwartego ognia, co drastycznie zwiększa bezpieczeństwo prac, zwłaszcza podczas modernizacji instalacji w budynkach już zamieszkanych lub wykonanych z materiałów łatwopalnych (np. drewnianych).

System PRESS jest również znacznie szybszy – pozwala na wykonanie większej liczby połączeń w tym samym czasie, nie wymaga stosowania dodatkowych materiałów takich jak luty, pasty czy gazy techniczne, a efekt końcowy jest wysoce estetyczny, pozbawiony śladów topnika czy przegrzań materiału. W przypadku łączenia rur twardych w systemie gazowym, technologia ta zapewnia trwałość i spełnienie rygorystycznych norm szczelności.

Ograniczenia i zasady montażu

Mimo licznych zalet, stosowanie miedzi w instalacjach gazowych wiąże się z pewnymi ograniczeniami, których nieznajomość może prowadzić do poważnych błędów wykonawczych. Podstawowa zasada, o której musi pamiętać każdy inwestor i instalator, dotyczy lokalizacji rurociągów.

Rury miedziane w instalacjach gazowych mogą być stosowane wyłącznie wewnątrz budynków – ich montaż na zewnętrznych ścianach jest zabroniony. Wynika to z różnicy temperatur między przesyłanym gazem a otoczeniem, co w warunkach zewnętrznych mogłoby prowadzić do skraplania się pary wodnej na powierzchni rur. Ponadto, rur miedzianych nie wolno prowadzić w zamkniętych kanałach bez wentylacji ani zakrywać ich w sposób uniemożliwiający kontrolę stanu technicznego.

Kolejnym istotnym aspektem technicznym jest zjawisko korozji elektrochemicznej, które występuje na styku miedzi z innymi metalami, szczególnie stalą. Bezpośrednie połączenie rury miedzianej ze stalową tworzy ogniwo korozyjne, w którym przyspieszonej degradacji ulega żelazo lub cynk (w przypadku stali ocynkowanej).

Aby temu zapobiec i uniknąć perforacji instalacji, konieczne jest stosowanie specjalnych przekładek dielektrycznych separujących oba materiały w miejscu ich styku.

Choć koszt wykonania instalacji miedzianej, zwłaszcza w systemie PRESS, może być wyższy niż w przypadku tradycyjnej stali czarnej spawanej, to bilans korzyści – obejmujący trwałość, estetykę, brak zarastania przekroju rur i bezpieczeństwo montażu – sprawia, że jest to inwestycja, która zwraca się w postaci wieloletniego spokoju i bezawaryjnej eksploatacji.

Każda zakończona instalacja, niezależnie od wybranej metody łączenia, musi bezwzględnie zostać poddana głównej próbie ciśnieniowej w obecności właściciela budynku, co kończy się sporządzeniem stosownego protokołu odbioru. 

źródło i zdjęcia: Nibco

fot. otwierająca: Adobe Stock