9-16 minut 
Systemy rynnowe 
22 738 60 00 
Sokołowska 32b 05-806 Komorów, Sokołów 
Prawidłowo dobrany system rynnowy musi sprawnie odebrać wodę opadową z dachu i bezpiecznie odprowadzić ją z dala od budynku. Wybór rynien nie ogranicza się do określenia ich średnicy i wstawienia po jednej rurze spustowej w narożnikach domu.
O ostatecznej liczbie elementów decydują: powierzchnia dachu, liczba i kształt połaci, długość odcinków rynnowych oraz rozplanowanie odpływów. Podstawą obliczeń jest Efektywna Powierzchnia Dachu (EPD), a ostateczne parametry należy zweryfikować w tabeli wydajności konkretnego systemu.
Od czego zacząć dobór systemu rynnowego?
Planowanie warto rozpocząć od dokładnego zmierzenia dachu oraz przygotowania prostego szkicu. Należy na nim zaznaczyć długości okapów, wysokość i położenie szczytów, a także rozrysować planowane odcinki rynien, narożniki oraz linie rur spustowych.
Przy dachach dwuspadowych dobór jest prostszy niż w przypadku konstrukcji wielopołaciowych, gdzie poszczególne rynny zbierają wodę z połaci o różnej wielkości.
Każdy materiał użyty do produkcji orynnowania charakteryzuje się innymi właściwościami użytkowymi. O wydajności hydraulicznej decydują jednak przede wszystkim przekrój rynny, średnica rur spustowych oraz rozmieszczenie odpływów.
Rada! Rynny PVC są lekkie i ekonomiczne, a systemy ze stali powlekanej wyróżniają się sztywnością i odpornością na zmiany temperatury. Aluminium oraz tytan-cynk to materiały trwałe, które pozwalają również uzyskać estetyczne wykończenie orynnowania.
Jak obliczyć Efektywną Powierzchnię Dachu (EPD)?
Kluczem do właściwego doboru orynnowania jest określenie EPD, czyli powierzchni, z której woda trafia do danego odcinka rynny. Dla dachów o nachyleniu powyżej 10° stosuje się powszechnie wzór: EPD = (B + H/2) × L
- B – szerokość połaci mierzona w rzucie poziomym (od okapu do kalenicy),
- H – wysokość połaci (od poziomu okapu do kalenicy),
- L – długość okapu, wzdłuż którego zamontowana będzie rynna.
Przykład obliczeniowy: dla połaci o wymiarach B = 4 m, H = 3 m oraz długości okapu L = 10 m:
EPD = (4 + 3/2) × 10 = 5.5 × 10 = 55 m²
Na dachach dwuspadowych EPD oblicza się osobno dla każdej strony. Jeżeli na dachu wielopołaciowym jeden odcinek rynny odbiera wodę z kilku powierzchni, ich wartości EPD należy zsumować.
Pamiętaj! W systemie rynnowym NIAGARA firmy Blachy Pruszyński wielkość rynien dobiera się odpowiednio do powierzchni dachu i konfiguracji. Przy wyborze rozwiązania trzeba uwzględnić również liczbę i rozmieszczenie rur spustowych. W zależności od powierzchni dachu producent przewiduje także możliwość zastosowania układów dwururowych.
Rozmiar rynien i średnica rur spustowych
Obliczoną wartość EPD porównuje się z tabelami wydajności konkretnego producenta. Nie wolno przyjmować uniwersalnego rozmiaru rynien dla każdego domu, ani przenosić danych technicznych między różnymi systemami. W rejonach o wyższych opadach atmosferycznych warto wybierać rozwiązania o większym przekroju.
Przykładowo, w systemie stalowym NIAGARA dla budownictwa jednorodzinnego stosuje się warianty: 110/90, 125/90, 125/100 oraz 150/100 (gdzie pierwsza cyfra oznacza szerokość rynny, a druga średnicę rury spustowej w milimetrach).
Pamiętaj! Każdy rozmiar rynny i średnica rury spustowej mają określoną przepustowość! Rynny i rury spustowe powinny tworzyć kompletny system. Sama większa średnica rury nie oznacza automatycznie większej wydajności całego rozwiązania.
Poradnik
Zestawienie długości i elementów systemu
Długość rynien ustala się poprzez zsumowanie długości wszystkich okapów. Przy zakupie trzeba uwzględnić długości handlowe odcinków oraz niezbędne łączniki, zaślepki, narożniki wewnętrzne i zewnętrzne, odpływy oraz haki.
Długość rur spustowych mierzy się od sztucera (odpływu) do miejsca odprowadzenia wody, uwzględniając kolana przy odsadzkach elewacyjnych.
Obejmy rur spustowych: pierwsze mocowanie montuje się w odległości 50–100 cm pod okapem, a kolejne rozmieszcza co 150–250 cm w jednej linii z wylewką.
Liczba i rozmieszczenie rur spustowych oraz odpływów
W praktyce! Przyjmuje się, że jedna rura spustowa obsługuje zazwyczaj około 10 m rynny. Przy dłuższym okapie konieczny może być montaż dodatkowego pionu spustowego lub podział rynny i umieszczenie odpływu w jej środku.
Lokalizacja odpływów zależy od kierunku spadku rynien, geometrii dachu oraz układu elewacji (unika się kolizji z drzwiami, oknami czy bramą garażową).
Uwaga! Położenie pionów trzeba zaplanować tak, aby rury spustowe miały możliwie prosty przebieg i nie kolidowały z elementami elewacji. Jeżeli wybrane miejsce odpływu wymagałoby licznych zmian kierunku rury, warto sprawdzić inne rozwiązania.
Zasady wyznaczania spadku i rozstawu haków
Prawidłowy spadek zapobiega zaleganiu wody i nieczystości w rynnie. Zalecenia zależą od wariantu systemu:
- Rynny okrągłe (np. NIAGARA Okrągła): zalecany spadek wynosi 3 mm na 1 m długości rynny (dla odcinka 10 m różnica wysokości wynosi 30 mm).
- Rynny kwadratowe bez maskownicy: spadek wynosi 3 mm na 1 m.
- Rynny kwadratowe z maskownicą: producent zaleca montaż w poziomie, bez spadku.
Wskazówka! Spadek można wyznaczyć za pomocą poziomnicy laserowej. Najpierw zaznacza się wysokość odpływu, a następnie na drugim końcu odcinka wyznacza punkt położony o obliczoną wartość wyżej. Po połączeniu obu punktów otrzymuje się linię wyznaczającą wymagany spadek.
Montaż haków rynnowych (np. system NIAGARA):
- Pierwszy hak mocuje się ok. 15 cm od brzegu łaty.
- Przy sztucerze (odpływie) rozstaw haków powinien wynosić minimum 30 cm.
- Pozostałe haki rozmieszcza się w odstępach maksymalnie co 50–60 cm.
Bezpieczne odprowadzenie wody opadowej
Wodę z rur spustowych można skierować do kanalizacji deszczowej, zbiornika na deszczówkę, instalacji zagospodarowania wody lub do drenażu/rozsączania na działce.
Woda nie może wypływać bezpośrednio przy ścianach budynku, gdyż grozi to podmywaniem fundamentów i zawilgoceniem elewacji.
Ważne! Prawidłowy dobór wymaga kolejno: zmierzenia dachu, określenia wielkości połaci, obliczenia efektywnej powierzchni, wyboru wielkości rynien i rur, ustalenia liczby i położenia odpływów, zaplanowania przebiegu pionów oraz sposobu odprowadzenia wody. W każdym przypadku należy korzystać z danych technicznych konkretnego systemu.
Jakie są najczęstsze błędy przy projektowaniu orynnowania?
- Dobieranie rynien na podstawie całkowitej powierzchni dachu zamiast obliczenia EPD dla konkretnych odcinków.
- Zastosowanie zbyt małej liczby rur spustowych lub zbyt małych średnic.
- Błędny spadek rynny lub zły rozstaw haków rynnowych.
- Łączenie ze sobą niekompatybilnych elementów od różnych producentów.
źródło: Blachy Pruszyński
grafika: Gemini na podstawie materiałów producenta
