9-16 minut 
Zabezpieczenia zwarciowe i przepięciowe 
801 133 084, +48 22 549 23 22 
Domaniewska 48 02-672 Warszawa 
Czym jest detektor AFDD i jakie zagrożenia eliminuje?
AFDD (Arc Fault Detection Device) to zaawansowane urządzenie zabezpieczające, którego zadaniem jest wykrywanie niebezpiecznych łuków elektrycznych. Jest to o tyle istotne, że łuki mogą powstawać w obwodzie bez wywoływania efektów kojarzonych z typową awarią: bez "twardego" zwarcia, wyraźnego przeciążenia czy upływu do ziemi. W praktyce oznacza to, że klasyczne zabezpieczenia mogą nie zareagować na wiele scenariuszy pożarowych. Dlatego AFDD traktuje się jako niezbędne uzupełnienie ochrony, a nie zamiennik dotychczas stosowanych aparatów.
Urządzenia te charakteryzują się wszechstronnością - potrafią rozpoznawać różne typy łuków:
- szeregowe,
- równoległe,
- doziemne.
Rozróżnienie to ma kluczowe znaczenie, ponieważ każdy z tych łuków zachowuje się w obwodzie inaczej, a część z nich jest całkowicie "przezroczysta" dla wyłączników reagujących wyłącznie na przeciążenia lub prądy upływu.
Dlaczego standardowe zabezpieczenia nie zawsze wystarczają?
W typowej instalacji stosuje się wyłączniki nadprądowe oraz różnicowoprądowe. Choć ich rola jest fundamentalna, nie gwarantują one pełnego bezpieczeństwa w zakresie łuku elektrycznego. Mogą one nie zadziałać w sytuacjach, gdy występuje iskrzenie, ale nie pojawia się charakterystyczny upływ prądu do ziemi lub gdy parametry prądowe nie mieszczą się w definicji "podręcznikowego" zwarcia.
Najważniejszą korzyścią z zastosowania AFDD jest wypełnienie luki w systemie bezpieczeństwa. Urządzenie to wykrywa zagrożenia niewychwytywane przez tradycyjne rozwiązania. Jeśli celem jest kompleksowa ochrona obwodów - szczególnie tam, gdzie ryzyko pożaru i jego potencjalne skutki są największe - AFDD staje się logicznym i niezbędnym elementem instalacji.
Technologia AFDD: mikroprocesorowa analiza sygnału i precyzja działania
AFDD nie opiera się na prostym pomiarze progowym. Urządzenia te wyposażone są w układ mikroprocesorowy, który w czasie rzeczywistym analizuje przebiegi prądowe. Kluczową umiejętnością detektora jest odróżnianie łuków niebezpiecznych od zjawisk występujących podczas normalnej eksploatacji urządzeń domowych.
Wiele sprzętów, takich jak odkurzacze czy wiertarki, generuje naturalne iskrzenie i zakłócenia podczas pracy. Dzięki wysokiej selektywności, AFDD potrafi odizolować "szum" generowany przez sprawne urządzenia od charakterystycznych cech groźnego łuku. Przekłada się to na konkretny efekt: minimalizację ryzyka fałszywych zadziałań przy zachowaniu najwyższego poziomu bezpieczeństwa.
Budowa i warianty: AFDD z MCB oraz AFDD z RCBO
Detektory AFDD występują najczęściej jako urządzenia kombinowane. Wybór konkretnej wersji determinuje zakres ochrony danego obwodu:
- AFDD zintegrowany z wyłącznikiem nadprądowym (MCB): Chroni przed zwarciami łukowymi oraz zapewnia standardową ochronę przed przeciążeniami i zwarciami.
- AFDD zintegrowany z wyłącznikiem różnicowonadprądowym (RCBO): Najbardziej kompleksowy wariant, który obok wykrywania łuków i funkcji nadprądowej, oferuje także ochronę przed prądem upływu (porażeniową).
Wybór zależy od tego, czy w jednym aparacie potrzebujemy dodatkowej funkcji ochrony różnicowoprądowej. Oba rozwiązania pracują w logice zabezpieczenia przed łukiem, różniąc się jedynie zakresem zintegrowanych funkcji dodatkowych.
Skąd biorą się niebezpieczne łuki w instalacji?
Powstanie łuku elektrycznego rzadko jest wynikiem gwałtownej awarii. Najczęściej prowadzą do niego prozaiczne problemy:
- uszkodzenia mechaniczne kabli (zgniecenie, przewiercenie),
- poluzowane zaciski w gniazdkach lub puszkach,
- starzenie się izolacji,
- działalność gryzoni.
Łuk zazwyczaj zaczyna się od drobnej usterki, która z czasem pogarsza stan połączenia. Ponieważ klasyczne zabezpieczenia mogą nie uznać tego za bezpośrednie zagrożenie, AFDD ma szczególny sens w instalacjach narażonych na uszkodzenia mechaniczne lub w budynkach starszych, gdzie izolacja naturalnie traci swoje właściwości.
Realne ograniczanie ryzyka pożaru i wymogi normatywne
Statystyki są alarmujące: około 20% pożarów budynków ma podłoże elektryczne*. Detektory zwarć łukowych adresują właśnie tę grupę zagrożeń. Doświadczenia z rynku amerykańskiego (gdzie stosuje się odpowiedniki typu AFCI) potwierdzają, że wprowadzenie tej technologii realnie redukuje liczbę pożarów o podłożu elektrycznym. Aspekt ten znajduje odzwierciedlenie w przepisach. Norma PN-EN 60364-4-42 zaleca stosowanie AFDD, szczególnie w obiektach o podwyższonym ryzyku lub tam, gdzie ewakuacja może być utrudniona. Pokazuje to jednoznacznie, że AFDD nie jest opcjonalnym gadżetem, lecz nowym standardem w profesjonalnym projektowaniu instalacji.
*źródło: https://www.legrand.pl/pl/dx3-stop-arc-detektory-zwarc-lukowych
Gdzie montaż AFDD jest priorytetem?
Zalecenia wskazują na przestrzenie, w których skutki pożaru byłyby katastrofalne. Są to przede wszystkim:
- sypialnie i pokoje dziecięce,
- budynki o konstrukcji drewnianej,
- wieżowce i budynki użyteczności publicznej,
- miejsca o szczególnej wartości (muzea, archiwa, magazyny cennych dóbr).
Wszędzie tam, gdzie utrudniona jest szybka reakcja lub ewakuacja, dodatkowa warstwa ochrony przed łukiem jest w pełni uzasadniona.
Modernizacja: idealny moment na montaż
Montaż AFDD jest szczególnie zalecany podczas remontów i modernizacji instalacji. Urządzenia te mają kompaktową budowę, a ich instalacja w rozdzielnicy podczas wymiany starej aparatury jest szybka i technicznie prosta. Planując porządkowanie rozdzielnicy, warto uwzględnić AFDD już na etapie projektu, zamiast odkładać bezpieczeństwo na przyszłość.
Poradnik
Diagnostyka i sygnalizacja: pełna kontrola nad instalacją
W codziennym użytkowaniu kluczowa jest przejrzysta komunikacja. Detektory AFDD wyposażone są w diody LED oraz wskaźniki mechaniczne, które precyzyjnie informują o przyczynie zadziałania. Dzięki temu użytkownik lub elektryk nie musi zgadywać, co spowodowało przerwę w dostawie energii. Czytelna informacja o wykryciu łuku pozwala na szybką diagnostykę i sprawne usunięcie usterki, co znacząco podnosi komfort i bezpieczeństwo eksploatacji budynku.
źródło i zdjęcie: LEGRAND POLSKA
