Jeżeli nasz budżet na wykończenie domu jest mocno ograniczony, warto przemyśleć montaż wykładziny na schodach. To tanie i praktyczne rozwiązanie. Podpowiadamy, jaką wykładzinę wybrać, jak przygotować podłoże przed jej ułożeniem oraz ile kosztuje takie wykończenie stopni.
Odpowiedź na to pytanie jest twierdząca, jeżeli chcemy zaoszczędzić na kosztownym wykończeniu betonowych schodów albo w sposób ekonomiczny odnowić zniszczone stopnie. Wykładzina pozwala też zamaskować drobne ubytki i przetarcia starych schodów drewnianych bez ich cyklinowania.
Na pewno wykładzina sprawdzi się w domu, w którym mieszkają dzieci i seniorzy, ponieważ ma właściwości amortyzacyjne i zapobiega potencjalnym urazom. Ponadto dobrze tłumi dźwięki, więc inni domownicy nie będą słyszeć odgłosów wchodzenia po schodach. Miękka okładzina jest również cieplejsza w dotyku niż beton, lastryko czy płytki, co ma znaczenie, gdy poruszamy się po domu boso.
Obecnie na rynku są dostępne wykładziny wykonane z materiałów antyalergicznych, wobec tego osoby uczulone na kurz również mogą zdecydować się na ich montaż.
Jaką wykładzinę na schody wybrać?
Na schodach możemy ułożyć zarówno wykładzinę dywanową, jak i wykonaną z tworzywa sztucznego (wykładzinę PVC, potocznie nazywaną gumolitem). Najczęściej spotykany jest ten pierwszy rodzaj - prezentuje się bardziej estetycznie, jest milszy w dotyku.
Podstawowym kryterium doboru jest klasa użytkowa według normy PN-EN 1307. Schody to najintensywniej eksploatowany fragment podłogi w domu, dlatego wykładzina powinna mieć co najmniej klasę 23 (intensywne użytkowanie domowe), a jeszcze lepiej klasę obiektową 31 lub 32 - taki materiał posłuży wyraźnie dłużej, zanim przetrze się na krawędziach stopni.
Znaczenie ma także rodzaj włókna. Polipropylen jest najtańszy i odporny na plamy, ale szybciej się mechaci i ugniata. Poliamid kosztuje więcej, za to najlepiej znosi intensywne deptanie i zachowuje sprężystość runa. Wełna jest najprzyjemniejsza w dotyku i naturalnie trudno zapalna, jednak ze względu na cenę i wrażliwość na zabrudzenia rzadko trafia na schody. Niezależnie od włókna należy wybrać wykładzinę o krótkim włosiu i płaskim, gęstym splocie - długie runo szybko się wygniata i utrudnia czyszczenie krawędzi stopni.
Poza tym trzeba zwrócić uwagę, aby materiał miał właściwości antypoślizgowe oraz nie był zbyt sztywny, gdyż będzie źle układać się na stopniach i noskach.
Czynnikami, które przemawiają na korzyść wykładzin z tworzyw sztucznych, jest ich odporność na wilgoć, łatwość mycia i niższa cena. Do schodów wybiera się wykładziny PVC obiektowe, najlepiej z fabrycznie wyprofilowanym noskiem antypoślizgowym lub ryflowaną powierzchnią. Warto jednak pamiętać, że tworzywo nie tłumi kroków tak skutecznie jak runo dywanowe i nie daje efektu ciepłej podłogi.
Nakładki na stopnie i chodnik schodowy - alternatywa dla wykładziny
Jeżeli nie chcemy zakrywać całych schodów, dobrym rozwiązaniem są nakładki dywanowe na stopnie. To gotowe, dopasowane wymiarem do pojedynczego stopnia kawałki wykładziny z obszytymi krawędziami, mocowane na taśmę dwustronną, rzepy albo spód samoprzylepny. Można je zdjąć do prania lub wymienić pojedynczo, gdy któraś się przetrze, a schody nie wymagają smarowania klejem - dlatego nakładki chętnie stosuje się na stopniach drewnianych, których nie chcemy trwale zniszczyć.
Drugą klasyczną opcją jest chodnik schodowy - pas dywanu układany środkiem biegu, mocowany metalowymi prętami dociskowymi w narożach stopni albo klejony. Odsłania boki stopni, więc dobrze wygląda na schodach drewnianych o ozdobnych policzkach, a przy tym zużywa mniej materiału niż wykładzina na całej szerokości. Trzeba jedynie zadbać o pewne zamocowanie prętów, aby chodnik nie przesuwał się pod stopami.
Na co uważać przy układaniu wykładziny dywanowej?
Ułożenie wykładziny na schodach nie jest trudnym zadaniem i można je wykonać samodzielnie. Montuje się ją przy pomocy specjalnego kleju (akrylowego albo neoprenowego) na dwa sposoby:
Ułożenie wykładziny na całości, przyklejenie i naciągnięcie przy użyciu metalowych profili.
Przycinanie wykładziny i naklejanie na każdy stopień oddzielnie (metoda wymagająca większej precyzji, ale konieczna przy schodach zabiegowych i kręconych, gdzie stopnie mają zmienną szerokość - każdy wykrawa się wtedy według szablonu z papieru lub tektury).
Wzór na obliczenie ilości wykładziny, jakiej potrzebujemy:
(wysokość stopnia + szerokość stopnia) x ilość wszystkich stopni.
Do otrzymanego wyniku doliczamy 5 cm.
Otrzymana wartość to długość pasa wykładziny - jego szerokość musi odpowiadać szerokości biegu schodów, dlatego przed zakupem trzeba sprawdzić dostępne szerokości rolki (najczęściej 400 lub 500 cm, z których wykrawa się pas na wymiar). Jeżeli wykładzina ma wyraźny wzór wymagający dopasowania, zapas warto zwiększyć o kilka centymetrów na każdy stopień.
Przyklejając wykładzinę, trzeba uważać na krawędzie stopni, które mogą być szczególnie podatne na uszkodzenie. Warto zabezpieczyć je noskami wykonanymi z aluminium lub PVC. Należy również pamiętać o odpowiednim napięciu materiału, bo tylko wtedy schody z wykładziną dywanową będą bezpieczne dla domowników.
UWAGA! Na schodach wykładzina musi być zawsze trwale zamocowana - klejem, listwami montażowymi z kolcami albo taśmami dwustronnymi przeznaczonymi do wykładzin. Luźno położony materiał może przesunąć się pod stopą i doprowadzić do upadku. Miękki podkład poprawia komfort chodzenia i tłumienie kroków, ale nie zastępuje mocowania.
Wykładzina dywanowa musi być dobrze naciągnięta. (fot. ungvar / stock.adobe.com)
Jak przygotować podłoże pod wykładzinę dywanową?
Podłoże pod wykładzinę dywanową odgrywa ogromną rolę w jej poprawnym ułożeniu. Jeżeli będzie ono nierówne lub wykonane niedokładnie, wówczas materiał szybciej się przetrze lub odkształci.
Przed montażem wykładziny należy dokładnie odtłuścić, wyczyścić i wysuszyć podłoże. Możemy je wyszlifować, używając gruboziarnistego papieru ściernego, a w przypadku dużych nierówności, wykonać wylewkę samopoziomującą i dokładnie zagruntować.
Przed ułożeniem wykładziny, trzeba upewnić się, że wilgotność wylewki nie przekracza 2% (pomiar metodą CM). Klejenie na wilgotny beton kończy się odspajaniem wykładziny i rozwojem pleśni pod jej spodem.
W przypadku schodów drewnianych trzeba sprawdzić, czy stopnie nie skrzypią i nie uginają się - luźne deski należy wcześniej dokręcić, a ubytki wypełnić szpachlą do drewna. Stare powłoki lakiernicze warto zmatowić papierem ściernym, aby klej miał lepszą przyczepność.
Jak dbać o wykładzinę na schodach?
Wykładzina na schodach brudzi się szybciej niż w pokojach, ponieważ cały ruch w domu koncentruje się na wąskim pasie stopni. Podstawą pielęgnacji jest regularne odkurzanie, najlepiej końcówką szczelinową, która dociera do styku stopnicy z podstopnicą. Raz na kilka-kilkanaście miesięcy warto wykonać pranie ekstrakcyjne odkurzaczem piorącym - usuwa ono brud wtarty w głąb runa, którego samo odkurzanie nie wyciągnie. Plamy należy usuwać na bieżąco, zanim zaschną.
Pierwszym miejscem, w którym wykładzina się zużywa, są krawędzie stopni - runo przeciera się tam do osnowy, nawet gdy reszta materiału wygląda dobrze. Aluminiowe lub PVC noski wyraźnie ten proces spowalniają. Przy intensywnym użytkowaniu wykładzina dywanowa na schodach wytrzymuje zwykle od pięciu do dziesięciu lat, w zależności od klasy użytkowej i rodzaju włókna, po czym wymaga wymiany - to koszt, który warto uwzględnić, porównując ją z trwalszymi okładzinami.
Ile kosztuje wykładzina na schody?
Wykładzina to wciąż jeden z najtańszych sposobów wykończenia schodów. Wykładziny dywanowe z polipropylenu kosztują od około 30 do 60 zł/m², poliamidowe o wyższej klasie użytkowej - od około 60 do 150 zł/m², a wełniane od około 150 zł/m² wzwyż. Wykładziny PVC odpowiednie na schody to wydatek rzędu 50-120 zł/m².
Do materiału trzeba doliczyć klej (kilkadziesiąt złotych na typowy bieg schodów), noski ochronne (około 15-40 zł za metr bieżący) oraz ewentualny podkład. Komplet nakładek dywanowych na 15 stopni kosztuje zwykle 150-350 zł. Jeżeli montaż zlecamy fachowcowi, robocizna rozliczana jest najczęściej od stopnia - około 30-60 zł za sztukę, drożej przy schodach zabiegowych. Nawet z usługą montażu całość zamyka się w kwocie kilkakrotnie niższej niż wykończenie schodów drewnem czy kamieniem.
Czy wykładzina dywanowa to dobry wybór?
Wykładzina dywanowa to dobry wybór dla osób, którym zależy na ekonomicznym wykończeniu nowych stopni bądź taniej renowacji starych schodów. Jeżeli zależy nam na bezpieczeństwie domowników, a także komforcie cieplnym i akustycznym podczas użytkowania schodów, warto rozważyć takie rozwiązanie.
Trzeba jednak pogodzić się z ograniczeniami tego materiału: wykładzina gromadzi kurz i wymaga częstszego sprzątania niż okładziny twarde, a jej żywotność jest wyraźnie krótsza niż drewna czy płytek. To rozwiązanie tanie w zakupie, ale przewidziane do okresowej wymiany - i właśnie w takiej roli sprawdza się najlepiej.
Od 1998 roku Redakcja "Budujemy Dom" tworzy społeczność pasjonatów budownictwa, którzy z chęcią dzielą się swoją wiedzą i doświadczeniem. Nasz zespół to wykwalifikowani redaktorzy, architekci, inżynierowie i specjaliści z różnych dziedzin budownictwa, którzy stale poszerzają swoją wiedzę i śledzą najnowsze trendy.