Za oknem -20°C, a w domu ciepło. Jak pompa ciepła radzi sobie z siarczystym mrozem?

Gdy temperatura na zewnątrz spada poniżej zera, u wielu właścicieli domów pojawia się niepokój o wydajność powietrznej pompy ciepła oraz obawa przed skokiem rachunków za prąd. Ogrzewanie budynku mroźnym powietrzem zewnętrznym budzi wątpliwości, jednak konstrukcję tych urządzeń od początku przystosowano do pracy w trudnych warunkach zimowych. Załączanie grzałki szczytowej, cykliczne odszranianie wymiennika oraz praca sprężarki przy silnym mrozie to standardowe procedury robocze, które gwarantują utrzymanie zadanej temperatury w pomieszczeniach.

Za oknem -20°C, a w domu ciepło. Jak pompa ciepła radzi sobie z siarczystym mrozem?
Robert Bosch Sp. z o.o. Bosch Home Comfort|Pompy ciepła Pompy ciepła
Dane kontaktowe:
801 600 801
Jutrzenki 105 02-231 Warszawa

PokażUkryj szczegółowe informacje o firmie

Skąd bierze się ciepło, gdy na dworze panuje mróz?

Pompy ciepła typu powietrze-woda bez przeszkód funkcjonują przy mrozach sięgających -20°C, a nawet -25°C. Zdolność do pozyskiwania ciepła z otoczenia o tak niskiej temperaturze wynika bezpośrednio z właściwości fizycznych czynnika chłodniczego krążącego w zamkniętym układzie urządzenia.

Czynnik chłodniczy wrze w bardzo niskich temperaturach. Paruje głęboko poniżej zera, co pozwala mu osiągnąć stan gazowy na przykład przy -20°C w sytuacji, gdy temperatura powietrza na zewnątrz wynosi -5°C. W ten sposób ciecz odbiera energię z otoczenia nawet wtedy, gdy na dworze panuje silny chłód.

Cały cykl obiegu termodynamicznego opiera się na czterech powtarzalnych etapach:

  • Parowanie w parowniku: lodowate powietrze z zewnątrz owiewa wymiennik jednostki zewnętrznej. Płynny czynnik chłodniczy o bardzo niskiej temperaturze wrzenia odbiera z tego powietrza energię cieplną, zaczyna gwałtownie wrzeć i przekształca się w postać gazową.
  • Sprężanie w sprężarce: odparowany gaz trafia do sprężarki, która podnosi jego ciśnienie. W procesie kompresji następuje równoległy, gwałtowny wzrost temperatury czynnika roboczego.
  • Skraplanie w skraplaczu: rozgrzany pod wysokim ciśnieniem gaz dociera do skraplacza. W tym elemencie oddaje zakumulowaną energię do wody krążącej w domowej instalacji centralnego ogrzewania, po czym schładza się i powraca do stanu ciekłego. Rozwiązanie to wykazuje najwyższą sprawność w układach niskotemperaturowych, przede wszystkim w połączeniu z ogrzewaniem podłogowym.
  • Rozprężanie w zaworze rozprężnym: skroplony czynnik przepływa przez zawór rozprężny, gdzie dochodzi do natychmiastowego spadku ciśnienia i temperatury cieczy. Ochłodzony czynnik ponownie trafia do parownika, zamykając cykl roboczy.

Sprawność pompy na minusie: realne wartości COP

Efektywność pracy pompy ciepła opisuje współczynnik COP (Coefficient of Performance). Parametr ten wskazuje, ile energii cieplnej urządzenie dostarcza do instalacji w zamian za każdą pobraną jednostkę energii elektrycznej.

Wraz ze spadkiem temperatury zewnętrznej efektywność układu obniża się, lecz urządzenie nadal zachowuje wysoką opłacalność. Przy temperaturze zewnętrznej na poziomie -7°C oraz przy zasilaniu instalacji niskotemperaturowej parametrem 35°C (typowym dla podłogówki), współczynnik COP wynosi około 3.

Jak działa pompa ciepła?|Bosch Home Comfort

Oznacza to, że z 1 kWh prądu pobranego z sieci energetycznej pompa ciepła generuje 3 kWh użytecznego ciepła wprowadzanego do budynku.

Zdolność powietrznych pomp ciepła do stabilnej pracy w surowym klimacie potwierdzają analizy i badania prowadzone przez Polską Organizację Rozwoju Technologii Pomp Ciepła (PORT PC).

Dane z rynków skandynawskich pokazują, że urządzenia te z powodzeniem ogrzewają domy w warunkach klimatycznych, w których spadki temperatur dochodzą nawet do -35°C.

Nietypowe zachowania jednostki zewnętrznej, które nie oznaczają awarii

Podczas mroźnych dni jednostka zewnętrzna zaczyna pracować w warunkach, które u wielu inwestorów wywołują niepotrzebny niepokój. Zmiana parametrów otoczenia uruchamia w urządzeniu procesy ochronne, które należą do standardowego trybu pracy układu chłodniczego.

Oblodzenie i odszranianie wymiennika (defrost)

W chłodne i wilgotne dni wilgoć obecna w powietrzu osiada na lamelach wymiennika jednostki zewnętrznej. Zjawisko to prowadzi do powstawania szronu, a w konsekwencji do oblodzenia parownika.

Narastająca warstwa lodu ogranicza swobodny przepływ powietrza przez wymiennik, co zmniejsza sprawność wymiany ciepła. W odpowiedzi na oblodzenie automatyka urządzenia samoczynnie uruchamia proces odszraniania, czyli tzw. defrost.

Pompa realizuje ten zabieg poprzez odwrócenie obiegu termodynamicznego. Urządzenie na krótki czas kieruje ciepło w stronę wymiennika zewnętrznego, aby stopić zgromadzony na nim lód i szron.

W trakcie odwrócenia obiegu z jednostki zewnętrznej zaczyna gwałtownie wydobywać się biała chmura. Użytkownicy często mylą ten widok z dymem i obawiają się pożaru agregatu lub spalenia silnika.

W rzeczywistości to wyłącznie nieszkodliwa para wodna, która powstaje wskutek szybkiego odparowywania topniejącego lodu z gorącego wymiennika.

Towarzyszy jej spływający kondensat, a sprężarka i wentylator mogą wówczas pracować chwilowo głośniej. Wszystkie te zjawiska potwierdzają jedynie, że automatyka sprawnie oczyszcza urządzenie z lodu.

Grzałka elektryczna jako wsparcie szczytowe

Wokół roli wbudowanej grzałki elektrycznej powstało przekonanie, że przy ujemnych temperaturach przejmuje ona całe zapotrzebowanie budynku na ogrzewanie. Rzeczywisty sposób pracy poprawnie zaprojektowanego systemu wygląda inaczej.

Grzałka elektryczna pełni w pompie ciepła wyłącznie funkcję wsparcia szczytowego. Załącza się automatycznie w momentach wystąpienia ekstremalnych mrozów, kiedy moc grzewcza samej sprężarki wymaga uzupełnienia do pokrycia bieżących strat ciepła budynku.

W prawidłowo dobranej instalacji z pompą ciepła:

  • sprężarka pompy ciepła pokrywa około 95% całkowitego rocznego zapotrzebowania budynku na energię cieplną,
  • grzałka elektryczna odpowiada za nie więcej niż około 5% rocznego zużycia energii elektrycznej przez cały system grzewczy.

Obecność elementu grzejnego stanowi zabezpieczenie termiczne na czas rzadko występujących, najzimniejszych dni w roku, eliminując potrzebę montowania przewymiarowanej pompy ciepła.

Technologia inwerterowa: płynna modulacja mocy na mrozie

Kluczowym komponentem odpowiadającym za zachowanie stabilności temperaturowej w sezonie zimowym jest technologia inwerterowa. Układ inwerterowy umożliwia płynną modulację mocy pompy ciepła – sterownik na bieżąco dopasowuje prędkość obrotową sprężarki do chwilowego zapotrzebowania budynku na energię grzewczą.

Przy niskich temperaturach zewnętrznych urządzenie nie wyłącza się, lecz przechodzi w tryb pracy ciągłej na optymalnie dobranych obrotach. Taka praca chroni instalację przed częstym włączaniem i wyłączaniem się (tzw. taktowaniem), co pozwala utrzymać stałą temperaturę w ogrzewanych pomieszczeniach.

źródło i zdjęcia: Bosch Home Comfort

Chcesz częściej widzieć nasze artykuły w Google? Dodaj BudujemyDom.pl do ulubionych źródeł
Autor
Aleksander Rembisz
Aleksander Rembisz
Ciągły kontakt z ludźmi to dla mnie prawdziwa przyjemność i naturalne środowisko pracy. Może właśnie dlatego w redakcji czuję się niczym ryba w wodzie. Moja przygoda z pracą w wydawnictwie i budowlaną prasą branżową zaczęła się całkiem niewinnie - ponad 20 lat temu - jeszcze na studiach. I tak oto inżynier budowlany został redaktorem. Początkowo zakres moich obowiązków obejmował przygotowanie do druku wydań branżowych, ale wraz z rozwojem mediów musiałem siłą rzeczy przebranżowić się na copywritera, moderatora forum branżowego i administratora profili redakcyjnych na platformach SM. Znajdziecie mnie na Facebook - Budomisja Złote Porady Budowlańców, Linkedin - Grupa Budujemy Dom, forum.budujemydom.pl, oraz ślad po mnie na portalach budujemydom.pl i budownictwob2b.pl.