9-16 minut 
Kominy ceramiczne 
48 54 233 75 82 
Czerniewiczki 28 C 87-820 Kowal 
Pożar sadzy należy do najgroźniejszych zdarzeń związanych z użytkowaniem kotłów, pieców i kominków na paliwa stałe. Zaczyna się nagle, rozwija bardzo szybko i może trwać od kilkunastu minut do nawet kilku godzin. Kluczowe znaczenie ma wtedy właściwe postępowanie: ograniczenie dopływu powietrza do paleniska, szybkie wezwanie straży pożarnej i bezwzględne unikanie gaszenia komina wodą.
Czym jest pożar sadzy w kominie?
Sadza powstaje podczas spalania paliwa i stopniowo osadza się na wewnętrznych ściankach przewodu kominowego. Gdy jest jej dużo, a osad zawiera również łatwopalne substancje smoliste, może dojść do gwałtownego zapłonu.
Pożar sadzy to intensywne spalanie zanieczyszczeń nagromadzonych wewnątrz przewodu kominowego. Proces przebiega bardzo dynamicznie i może powodować skrajne obciążenia termiczne. Towarzyszy mu często wyraźny hałas związany z intensywnym spalaniem i silnym przepływem powietrza w kominie.
Niebezpieczeństwo wynika przede wszystkim z tego, że przewód kominowy nie jest przeznaczony do długotrwałego działania otwartego ognia o tak wysokiej temperaturze. W efekcie może dojść do uszkodzenia wkładu, izolacji albo innych elementów systemu kominowego.
Dlaczego sadza zapala się w kominie?
Bezpośrednią przyczyną pożaru jest zapłon nagromadzonych osadów. Zanim jednak do niego dojdzie, sadza zwykle odkłada się przez dłuższy czas wskutek niewłaściwego spalania lub zaniedbanego czyszczenia komina.
Jednym z najważniejszych czynników jest spalanie wilgotnego drewna. Mokre paliwo spala się mniej efektywnie, powoduje powstawanie większej ilości dymu i sprzyja osadzaniu się zanieczyszczeń. Podobny problem może wystąpić podczas używania paliwa niskiej jakości.
Znaczenie ma również sposób prowadzenia spalania. Nadmierne ograniczanie dopływu powietrza do paleniska prowadzi do niepełnego spalania paliwa, a to zwiększa ilość sadzy i osadów smolistych. Z czasem warstwa zanieczyszczeń staje się coraz grubsza, a przekrój przewodu kominowego może się zmniejszać.
Do zapłonu może dojść wtedy, gdy temperatura spalin gwałtownie wzrośnie, na przykład podczas bardzo intensywnego rozpalenia w piecu. Jeśli w kominie znajduje się dużo łatwopalnych osadów, mogą one zająć się ogniem w krótkim czasie.
Jak długo może trwać pożar sadzy?
Czas pożaru zależy od ilości zgromadzonych osadów i od warunków ciągu kominowego. Sadza może wypalać się od kilkunastu minut do nawet kilku godzin.
Przez cały ten czas komin jest narażony na bardzo wysoką temperaturę. Im dłużej trwa pożar, tym większe ryzyko uszkodzenia wkładu ceramicznego, odkształcenia części stalowych czy zniszczenia izolacji.
Ważne jest również to, że zagrożenie nie znika natychmiast po ustaniu widocznych objawów. Wnętrze przewodu może jeszcze przez pewien czas pozostawać silnie rozgrzane, dlatego nie należy traktować końca spalania jako sygnału, że instalację można od razu ponownie uruchomić.
Dlaczego pożar sadzy jest groźny dla budynku?
Najpoważniejszym skutkiem pożaru może być pęknięcie i rozszczelnienie przewodu kominowego. Jeżeli gorące spaliny lub płomienie wydostaną się poza komin, mogą dotrzeć do elementów konstrukcyjnych budynku.
Szczególnie niebezpieczne są miejsca, w których komin przechodzi w pobliżu materiałów palnych, na przykład drewnianych stropów. W takich punktach wysoka temperatura może doprowadzić do zapłonu elementów konstrukcyjnych i rozprzestrzenienia się ognia.
Uszkodzony przewód stwarza również inne poważne zagrożenie. Nieszczelność może powodować przedostawanie się spalin do pomieszczeń, a wraz z nimi tlenku węgla. Z tego powodu komin po pożarze musi zostać dokładnie sprawdzony przed ponownym użyciem urządzenia grzewczego.
Poradnik
Co zrobić, gdy zapali się sadza w kominie?
W przypadku pożaru sadzy najważniejsze jest ograniczenie intensywności spalania i wezwanie pomocy. Należy zamknąć dopływ powietrza do paleniska, ponieważ dostęp tlenu podtrzymuje ogień.
Następnie trzeba niezwłocznie wezwać straż pożarną. Nawet jeśli ogień wydaje się ograniczony do wnętrza komina, bez dokładnej kontroli nie można stwierdzić, czy przewód nie został już uszkodzony lub czy wysoka temperatura nie zagraża elementom konstrukcji budynku.
Do tłumienia pożaru sadzy stosuje się specjalne proszki gaśnicze przeznaczone do kominów. Ich zadaniem jest ograniczenie dostępu tlenu do palących się osadów. Nie zastępują one jednak interwencji straży pożarnej.
Dlaczego nie wolno gasić pożaru sadzy wodą?
Pożaru sadzy w kominie nie wolno gasić wodą. To jedna z najważniejszych zasad bezpieczeństwa.
Rozgrzany przewód jest poddany ogromnemu obciążeniu termicznemu. Wprowadzenie do niego wody powoduje nagłą zmianę temperatury, która może doprowadzić do gwałtownego pęknięcia wkładu lub innych elementów komina.
W rezultacie przewód może się rozszczelnić, a gorące spaliny lub ogień mogą przedostać się poza jego wnętrze. Użycie wody zamiast ograniczyć zagrożenie może więc doprowadzić do poważniejszego uszkodzenia instalacji.
Czy po pożarze można ponownie rozpalić w piecu?
Nie należy ponownie uruchamiać urządzenia grzewczego przed dokładną kontrolą komina. Wysoka temperatura mogła spowodować uszkodzenia niewidoczne z zewnątrz, w tym pęknięcia wkładu, uszkodzenia izolacji lub deformacje elementów stalowych.
Ponowne rozpalenie w urządzeniu podłączonym do nieszczelnego przewodu może prowadzić do przedostawania się spalin do pomieszczeń albo do kolejnego zagrożenia pożarowego.
Dlatego po pożarze konieczna jest kontrola kominiarska, która pozwoli ocenić stan przewodu i zdecydować, czy komin może być dalej użytkowany, czy wymaga naprawy.
Jak sprawdza się komin po pożarze?
Oceny powinien dokonać specjalista z odpowiednimi uprawnieniami. Jedną z najskuteczniejszych metod jest inspekcja wnętrza komina kamerą, która pozwala dokładnie obejrzeć przewód na całej dostępnej długości.
Takie badanie umożliwia wykrycie pęknięć, ubytków i innych uszkodzeń, których nie można zauważyć podczas zwykłych oględzin z zewnątrz. Na podstawie wyników kontroli można zdecydować o dalszym sposobie naprawy.
Jak naprawia się komin po pożarze sadzy?
Zakres prac zależy od rodzaju i skali uszkodzeń. W niektórych przypadkach konieczne jest frezowanie komina, które pozwala przygotować przewód do dalszej renowacji.
Jeżeli komin jest uszkodzony lub nieszczelny, można zastosować nowy wkład. Wykorzystuje się między innymi wkłady stalowe ze stali kwasoodpornej oraz wkłady ceramiczne, w tym elementy wykonywane metodą prasowania izostatycznego.
Przy bardzo poważnych uszkodzeniach może być konieczna częściowa albo całkowita przebudowa komina. Zakres napraw powinien zawsze wynikać z oceny technicznej, a nie wyłącznie z wyglądu zewnętrznego przewodu.
Jak zapobiegać pożarom sadzy?
Najważniejszym działaniem profilaktycznym jest regularne czyszczenie komina i usuwanie nagromadzonych osadów. W przypadku urządzeń na paliwa stałe powinno się to odbywać kilka razy w roku, odpowiednio do rodzaju instalacji i używanego opału.
Równie istotne jest stosowanie właściwego paliwa. W urządzeniach opalanych drewnem należy używać suchego drewna, ponieważ wilgotny opał sprzyja powstawaniu dymu, sadzy i osadów smolistych.
Trzeba także zadbać o prawidłowy przebieg spalania. Nadmierne ograniczanie dopływu powietrza pogarsza jakość spalania i zwiększa ilość zanieczyszczeń trafiających do przewodu. Paliwo powinno spalać się możliwie pełnie, bez długotrwałego dławienia ognia.
Pomocniczo można stosować preparaty przeznaczone do wypalania sadzy oraz nasady kominowe poprawiające ciąg, ale nie zastępują one regularnego czyszczenia i kontroli przewodu.
Czy rodzaj komina wpływa na ryzyko osadzania się sadzy?
Konstrukcja systemu kominowego może ułatwiać utrzymanie przewodu w dobrym stanie. W nowoczesnych systemach ceramicznych stosuje się między innymi glazurowane powierzchnie wewnętrzne wkładów, które ograniczają przywieranie zanieczyszczeń do ścianek.
Takie rozwiązania wykorzystuje się na przykład w systemach kominowych Plewa Uni Fu. Nie eliminują one jednak konieczności prawidłowej eksploatacji. Nawet dobrej jakości komin wymaga regularnego czyszczenia, stosowania właściwego paliwa i odpowiedniego prowadzenia spalania.
źródło i zdjęcia: Plewa Polska
Fotografia otwierająca: AdobeStock
