23-28 minut 
Materiały do instalacji 
Teolin 18B 92-701 Łódź 
Dlaczego BIM w HVAC przestaje być opcją?
W Onninen, jako lider rynku instalacyjnego, obserwujemy rosnące zainteresowanie platformami BIM w instalacjach HVAC wśród naszych partnerów biznesowych. Projektowanie 3D staje się standardem w nowoczesnej branży instalacyjnej, rewolucjonizując sposób myślenia o systemach ogrzewania, wentylacji i klimatyzacji.
Wieloletnia współpraca Onninen z biurami projektowymi pokazuje, że inwestycja w technologię BIM to nie tylko trend, lecz konieczność w dzisiejszym konkurencyjnym środowisku.
Najważniejsze jest to, że BIM porządkuje proces. Zamiast „rysunku instalacji” masz cyfrowy model, w którym elementy są realnymi obiektami z parametrami. Dzięki temu łatwiej utrzymać spójność dokumentacji, szybciej reagować na zmiany i ograniczać błędy, które w podejściu 2D wychodzą dopiero wtedy, gdy na budowie jest już za późno (i za drogo).
Czym są platformy BIM w projektowaniu instalacji HVAC?
Building Information Modeling w instalacjach HVAC to znacznie więcej niż zwykłe modelowanie 3D. W Onninen rozumiemy, że platform BIM to kompleksowe środowiska pracy, które integrują geometrię instalacji z bogatymi informacjami o każdym elemencie systemu.
Każda rura, zawór czy centrale wentylacyjna w modelu BIM zawiera szczegółowe dane techniczne, które mogą odpowiadać konkretnym produktom z asortymentu.
W praktyce oznacza to, że projektant nie „rysuje linii”, tylko buduje system z elementów, które mają średnice, przepływy, opory, wymagania montażowe i zestaw akcesoriów. To właśnie ta warstwa informacji sprawia, że BIM pomaga nie tylko w koordynacji, ale też w kosztorysowaniu i planowaniu dostaw.
Jakie oprogramowanie BIM jest najlepsze do HVAC?
Najpopularniejsze platformy BIM w branży instalacyjnej to przede wszystkim Autodesk Revit MEP, który oferuje dedykowane moduły do projektowania systemów HVAC. Nasz zespół ekspertów współpracuje również z projektantami korzystającymi z ArCADia BIM, MagiCAD czy innych specjalistycznych rozwiązań, zapewniając im dostęp do parametrycznych modeli produktów z naszej oferty.
Jeśli pytanie brzmi „który program jest najlepszy”, odpowiedź najczęściej zależy od tego, jakie projekty realizujesz i w jakim środowisku pracuje reszta zespołu. Revit MEP bywa wyborem „domyślnym” przy większych inwestycjach i koordynacji wielu branż.
MagiCAD sprawdza się tam, gdzie zespół jest mocno osadzony w AutoCAD-owym sposobie pracy. Z kolei lżejsze rozwiązania mogą być sensownym krokiem przejściowym, jeśli priorytetem jest szybsze wejście w BIM bez rozbudowanego ekosystemu.
Co potrafią platformy BIM - od parametrycznego 3D do kolejnych wymiarów?
Nowoczesne platformy BIM umożliwiają parametryczne projektowanie instalacji, gdzie każda zmiana automatycznie aktualizuje cały model. W praktyce oznacza to, że gdy projektant modyfikuje średnicę rury, system automatycznie przelicza spadki ciśnienia, dostosowuje złączki i aktualizuje zestawienie materiałów.
Z naszego doświadczenia w dostarczaniu rozwiązań dla projektów realizowanych w technologii BIM wiemy, że platformy BIM w instalacjach HVAC oferują znacznie więcej niż tradycyjne projektowanie 2D: pozwalają na precyzyjną koordynację międzybranżową, automatyczne wykrywanie kolizji oraz generowanie dokładnych zestawień materiałów.
To także analiza „w trakcie”, a nie „po fakcie”. W zależności od narzędzia i konfiguracji, projekt może być na bieżąco sprawdzany pod kątem przepływów powietrza, obciążeń cieplnych czy podstawowych założeń energetycznych. Ogromną wartością jest też integracja z bazami danych producentów i dystrybutorów, bo model przestaje być abstrakcyjny - zaczyna odzwierciedlać realny rynek.
Z perspektywy Onninen jako dostawcy kompleksowych rozwiązań, szczególnie cenne są kolejne wymiary BIM. W praktyce zaczyna się od 3D, czyli geometrii i wizualizacji oraz wczesnego wykrywania kolizji. Potem dochodzi 4D, gdzie model można spiąć z harmonogramem montażu i lepiej planować logistykę na budowie.
5D to kosztorysowanie oparte o model - i tu różnica jest najbardziej odczuwalna, bo zamiast „ręcznego liczenia” masz zestawienie materiałów wynikające z obiektów w projekcie. Dalej pojawiają się analizy energetyczne (często określane jako 6D) oraz zarządzanie eksploatacją i serwisem (7D), gdzie model staje się bazą informacji na lata.
Poradnik
Mniej kolizji, szybszy projekt, dokładniejsze koszty – co mówią liczby?
Nasze wieloletnie doświadczenie w obsłudze projektów realizowanych w technologii BIM potwierdza, że inwestycja w projektowanie 3D instalacji HVAC przynosi wymierne korzyści już od pierwszego projektu. Biura projektowe współpracujące z Onninen raportują skrócenie czasu projektowania o 40-50% oraz praktycznie całkowitą eliminację kolizji wykrywanych dopiero na budowie.
Jedną z największych zalet platform BIM jest automatyczne wykrywanie kolizji między instalacjami różnych branż. W tradycyjnym projektowaniu 2D konflikt kanałów wentylacyjnych z kanalizacją czy instalacją elektryczną często wychodzi dopiero w trakcie montażu.
W BIM podobne problemy można wyłapać na etapie modelowania i skorygować trasę, przekrój lub rozwiązanie, zanim pojawią się koszty przeróbek.
Przykład z naszej praktyki: projektant instalacji wentylacyjnej w biurowcu wykrył kolizję kanału o przekroju 600x400 mm z rurą kanalizacyjną DN160 już na etapie modelowania. Dzięki temu mógł natychmiast zmodyfikować trasę, unikając kosztownych przeróbek podczas budowy. Oszczędności obejmowały nie tylko czas i materiały, ale również harmonogram całej inwestycji.
Równie istotne jest to, jak BIM porządkuje dokumentację. Platformy BIM generują kompletną dokumentację projektu automatycznie na podstawie modelu 3D. Oznacza to, że przekroje, rzuty i zestawienia materiałów są zawsze aktualne i spójne z modelem przestrzennym. W efekcie łatwiej utrzymać jakość projektu nawet wtedy, gdy wchodzą zmiany od inwestora lub architekta.
Precyzyjne zestawienia i planowanie dostaw bez zgadywania
Z perspektywy naszej sieci dystrybucji, funkcjonalność automatycznego generowania zestawień materiałów jest niezwykle cenna. Model BIM zawiera dokładne informacje o każdym elemencie instalacji — od metraży rur przez liczbę złączek po parametry techniczne urządzeń grzewczych. To pozwala na precyzyjne planowanie dostaw i optymalizację logistyki.
W praktyce przekłada się to też na mniejsze rozjazdy kosztorysowe. Z naszego doświadczenia wynika, że tradycyjne zestawienia materiałów mogą różnić się od rzeczywistego zapotrzebowania o 10-15%.
W przypadku BIM ta różnica spada do 2-3%, co poprawia rentowność i ogranicza „gaszenie pożarów” zakupowych. Jeśli do tego dołożysz 5D, czyli spięcie kosztów z modelem, projektant może szybciej porównywać warianty i podejmować decyzje jeszcze na etapie koncepcji.
Ile kosztuje wdrożenie BIM w małym biurze i kiedy się zwraca?
Najczęściej pada pytanie o budżet. Koszty wejścia w BIM bywają realną barierą, zwłaszcza w mniejszych zespołach. Nabycie profesjonalnego oprogramowania BIM jak Autodesk Revit MEP wraz z specjalistycznymi dodatkami branżowymi wymaga znacznej inwestycji początkowej.
Koszt licencji może wynosić od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy złotych rocznie, w zależności od zakresu funkcjonalności. Dodatkowo niezbędne jest przeszkolenie zespołu projektowego, co generuje dodatkowe koszty czasowe i finansowe.
W praktycznych widełkach, które często pojawiają się w rozmowach z biurami projektowymi, koszt wdrożenia BIM w małym biurze wynosi 50-100 tys. zł rocznie. W tej kwocie mieszczą się zwykle licencje (np. Revit MEP w okolicach 15-20 tys. zł/rok), szkolenia zespołu (często 10-15 tys. zł), modernizacja sprzętu (nawet 20-30 tys. zł) oraz koszt „adaptacji”, czyli spadek tempa w pierwszych miesiącach.
Jednocześnie, na podstawie danych z projektów realizowanych przez naszych partnerów biznesowych, możemy wskazać typowy scenariusz zwrotu: średni okres zwrotu inwestycji wynosi 12-18 miesięcy dla biur projektowych realizujących minimum 15-20 projektów rocznie.
Po okresie adaptacyjnym BIM pozwala na skrócenie czasu projektowania o 35-50%, a najszybciej widać zysk tam, gdzie jest dużo koordynacji branżowej i częste zmiany w trakcie.
Ile trwa nauka BIM w HVAC i czego się spodziewać na starcie?
Kolejna obawa jest prosta: „ile czasu zajmie, zanim zespół będzie pracował normalnie?”. Podstawowa biegłość w BIM HVAC osiągana jest zwykle w ciągu 3-6 miesięcy intensywnej nauki. Projektant z doświadczeniem CAD potrzebuje około 80-120 godzin szkoleń i praktyki, aby efektywnie pracować w Revit MEP. Pełną produktywność osiąga się po roku pracy z oprogramowaniem, bo dopiero wtedy wchodzą nawyki, własne standardy i biblioteki, a zespół uczy się rozwiązywać powtarzalne problemy „z automatu”.
Warto też pamiętać o psychologii zmiany. Przejście z tradycyjnego projektowania 2D na modelowanie BIM wymaga zmiany całej filozofii pracy. Projektanci muszą nauczyć się myśleć w kategoriach trójwymiarowych obiektów zawierających informacje, a nie płaskich linii na rysunku. Ten proces adaptacji może trwać od kilku miesięcy do roku, w zależności od doświadczenia zespołu.
Czy BIM w Polsce jest obowiązkowy i kiedy bywa wymagany?
Często pojawia się wprost pytanie o przepisy. BIM nie jest jeszcze obligatoryjne w Polsce, ale jest coraz częściej wymagane. W dużych zamówieniach publicznych i projektach komercyjnych inwestorzy regularnie wymagają projektowania w technologii BIM. Warto też zauważyć, że w części rynków europejskich takie wymagania stały się standardem szybciej — przykładowo w Wielkiej Brytanii od 2016 roku BIM jest wymagane we wszystkich projektach sektora publicznego. Dla wielu firm to sygnał, że lepiej przygotować się wcześniej, niż wdrażać BIM „pod przetarg” w ostatniej chwili.
Najczęstsze problemy przy wdrażaniu BIM i jak je ograniczyć?
Pomimo oczywistych korzyści, wdrożenie platform BIM w mniejszych biurach projektowych napotyka na określone wyzwania. W praktyce najczęściej wracają trzy tematy: koszty wejścia, braki w bibliotekach komponentów i opór zespołu przed zmianami.
Jednym z największych wyzwań jest dostępność parametrycznych modeli produktów w formatach BIM. W Onninen systematycznie rozwijamy nasze biblioteki BIM, współpracując z producentami w celu tworzenia dokładnych modeli 3D produktów.
Systemy ogrzewania oferowane przez Onninen są już dostępne w formatach Revit, co ułatwia projektantom dobór rozwiązań i ogranicza potrzebę budowania wszystkiego od zera.
Warto też założyć realistycznie, że pierwszy projekt w BIM może trwać 2-3 razy dłużej niż tradycyjny. To nie porażka, tylko koszt uczenia się. Najbezpieczniejszy scenariusz to wdrażanie etapami: standardy, szablony, biblioteki, a dopiero potem ambitniejsze automatyzacje i analizy.
Korzyści BIM dla wykonawców HVAC i sens w mniejszych projektach
BIM nie jest tylko „dla projektantów”. Wykonawcy HVAC zyskują precyzyjne zestawienia materiałów i wizualizację 3D instalacji. Model BIM eliminuje nieporozumienia wynikające z płaskich rysunków 2D, pozwala na dokładne planowanie logistyki dostaw oraz ułatwia koordynację prac na budowie. Najbardziej odczuwalny efekt to mniej przeróbek i mniej przestojów, bo kolizje są wychwytywane wcześniej, a nie wtedy, gdy brygada jest już na miejscu.
Czy małe projekty instalacji HVAC opłaca się projektować w BIM? Jeśli biuro ma już wdrożoną technologię, nawet mniejsze zlecenia mogą być realizowane w BIM bez „kary czasowej” — bo standardy i biblioteki są gotowe. Natomiast dla pojedynczych domów jednorodzinnych tradycyjny CAD bywa bardziej ekonomiczny, gdy BIM dopiero startuje w firmie. Z naszej praktyki wynika, że BIM zaczyna wyraźnie „oddawać” przy projektach wielorodzinnych i usługowych, często już od poziomu około 500-1000 m², gdy rośnie liczba instalacji, koordynacji i zmian.
Przyszłość BIM w branży instalacyjnej - IoT i cyfrowe bliźniaki
Z perspektywy Onninen jako lidera rynku instalacyjnego, widzimy, że platformy BIM w instalacjach HVAC będą się rozwijać w kierunku jeszcze większej integracji z systemami zarządzania budynkiem i technologiami IoT. Integracja z technologiami Industry 4.0 oznacza, że modele będą łączone z systemami monitorowania i sterowania w czasie rzeczywistym, a dane z eksploatacji zaczną wracać do modelu jako informacja serwisowa i optymalizacyjna.
Modele BIM ewoluują też w stronę cyfrowych bliźniaków instalacji, które będą zawierały nie tylko informacje projektowe, ale również dane eksploatacyjne w czasie rzeczywistym. To otwiera nowe możliwości dla predykcyjnej konserwacji i lepszego zarządzania energią przez cały cykl życia budynku.
Strategiczna inwestycja w przyszłość branży
Z perspektywy Onninen jako partnera strategicznego dla branży instalacyjnej, inwestycja w platformy BIM w instalacjach HVAC to nie opcja, lecz konieczność dla firm chcących utrzymać konkurencyjność.
Jako dystrybutor kompleksowych rozwiązań instalacyjnych wspieramy partnerów w przejściu na nowoczesne metody projektowania, dostarczając nie tylko systemy ogrzewania najwyższej jakości, ale również wsparcie techniczne w implementacji rozwiązań BIM.
Nasze doświadczenie z setkami projektów BIM pokazuje, że korzyści zdecydowanie przeważają nad kosztami wdrożenia. Biura projektowe, które zainwestowały w BIM, zyskują przewagę konkurencyjną, zwiększają swoją produktywność i mogą oferować klientom usługi na wyższym poziomie. To inwestycja, która procentuje latami, bo ułatwia wejście w większe, bardziej wymagające projekty i pomaga dowozić je bez chaosu na budowie.
źródło i zdjęcia: Onninen Polska
