Okna do domu energooszczędnego
Dom energooszczędny projektuje się tak, aby ograniczyć ilość energii potrzebnej do jego ogrzewania i codziennego użytkowania. Jednym z elementów pozwalających zmniejszyć straty ciepła jest odpowiednio dobrana stolarka okienna.
W przypadku typowych okien fasadowych stosowanych w ogrzewanych pomieszczeniach obowiązujące wymagania WT2021 przewidują współczynnik przenikania ciepła Uw na poziomie nie wyższym niż 0,9 W/(m²K).
W praktyce w domu energooszczędnym warto rozważyć stolarkę o parametrach jeszcze lepszych, jeśli wynika to z projektu energetycznego budynku. Aktualność wymagania Uw potwierdzają również zasady programu Czyste Powietrze odnoszące się do WT2021.
Nowoczesne okna energooszczędne najczęściej wykorzystują pakiety trzyszybowe, powłoki niskoemisyjne, przestrzenie międzyszybowe wypełnione gazem szlachetnym oraz ciepłe ramki dystansowe.
Istotna jest także konstrukcja profilu i jakość uszczelnienia. Wszystkie te elementy powinny tworzyć jeden system ograniczający ucieczkę ciepła, a jednocześnie zapewniający odpowiedni dostęp światła dziennego.
Okna do domu pasywnego
W budynku pasywnym wymagania dotyczące ograniczenia strat energii są jeszcze większe. Dotyczy to zarówno ścian i dachu, jak i stolarki oraz sposobu jej zamontowania.
W kryteriach Passive House Institute dla chłodnego klimatu umiarkowanego wartością odniesienia dla typowego okna spełniającego wymagania certyfikacyjne jest Uw na poziomie około 0,80 W/(m²K). Pokazuje to, że stolarka przeznaczona do budownictwa pasywnego musi osiągać lepszą izolacyjność niż standard wymagany obecnie dla typowych nowych budynków.
W takich konstrukcjach szczególnego znaczenia nabierają nie tylko szyby, ale również profile o wysokiej izolacyjności, ciepłe ramki dystansowe, odpowiednie uszczelki i ograniczenie mostków termicznych na styku okna ze ścianą. Ważne są także zyski słoneczne. Dlatego przy projektowaniu dużych przeszkleń należy brać pod uwagę ich orientację oraz właściwości pakietu szybowego, a także ryzyko przegrzewania pomieszczeń latem.
Sama deklaracja niskiego Uw nie oznacza przy tym, że dane okno automatycznie uczyni budynek pasywnym. O końcowym standardzie decyduje cały projekt energetyczny domu.
Uw, Ug i Uf – parametry bez marketingowych skrótów
Jednym z najważniejszych parametrów przy wyborze okna jest współczynnik Uw. Określa on przenikanie ciepła przez całe okno, a więc uwzględnia zarówno przeszklenie, jak i ramę oraz wpływ połączenia tych elementów.
Nie należy mylić go z parametrem Ug odnoszącym się do pakietu szybowego ani z Uf opisującym właściwości cieplne ramy. Bardzo niski współczynnik Ug szyby nie musi więc oznaczać równie dobrego wyniku dla całego okna.
Porównując oferty, warto sprawdzać przede wszystkim Uw dla konkretnego produktu i jego wymiarów, zamiast kierować się wyłącznie parametrami samego przeszklenia albo hasłami takimi jak „okno energooszczędne” czy „okno pasywne”.
Dlaczego sam pakiet trzyszybowy nie wystarczy?
Trzy szyby stały się standardowym rozwiązaniem w nowoczesnym budownictwie energooszczędnym, jednak liczba tafli nie powinna być jedynym kryterium wyboru.
Znaczenie mają także jakość powłok niskoemisyjnych, rodzaj gazu znajdującego się pomiędzy szybami, ciepła ramka dystansowa, konstrukcja profilu i sposób uszczelnienia. Warto uwzględnić również sztywność całej konstrukcji, szczególnie w przypadku dużych przeszkleń, oraz jej odporność na działanie wiatru i zmiany temperatury.
Dobrze dobrane okno powinno zachowywać deklarowane parametry nie tylko w katalogu producenta, ale przede wszystkim po prawidłowym zamontowaniu w budynku.
Montaż bez mostków termicznych
Nawet okno o bardzo dobrym Uw może nie zapewnić oczekiwanej izolacyjności, jeśli zostanie nieprawidłowo osadzone. Szczelina pomiędzy ramą a murem jest jednym z miejsc wymagających szczególnej uwagi podczas wykonywania przegrody zewnętrznej.
Liczy się zarówno położenie okna względem warstwy ocieplenia, jak i szczelne wykonanie połączenia oraz zabezpieczenie materiału izolacyjnego przed wilgocią. Błędy w tym miejscu mogą prowadzić do lokalnego wychładzania ościeży, pogorszenia komfortu cieplnego i powstawania mostków termicznych.
W przypadku budownictwa o bardzo niskim zapotrzebowaniu na energię sposób montażu powinien być zaplanowany już na etapie projektu, a nie dopiero po dostarczeniu stolarki na budowę.
Listwa dylatacyjna przyokienna – ważny detal elewacji
Prawidłowego montażu okien nie można rozpatrywać w oderwaniu od późniejszego wykonania elewacji. Miejsce styku tynku z ramą jest narażone na naprężenia powstające między innymi wskutek zmian temperatury i pracy materiałów.
Pomocnym rozwiązaniem jest zastosowanie listwy dylatacyjnej przyokiennej. Profil pozwala estetycznie i trwale połączyć warstwę tynku z ramą okienną, a jednocześnie kompensuje niewielkie ruchy materiałów.
Ogranicza to ryzyko powstawania pęknięć przy ościeżach i ułatwia wykonanie równego, szczelnego wykończenia. W budownictwie energooszczędnym ma to szczególne znaczenie, ponieważ trwałość detali wokół stolarki wpływa na jakość całej przegrody.
Ocieplenie ścian i ciągłość izolacji
Nawet bardzo dobre okna nie zapewnią niskiego zapotrzebowania domu na energię, jeśli zostaną połączone ze źle zaizolowaną ścianą. Najważniejsza jest ciągłość warstwy termicznej i ograniczenie miejsc, w których ciepło może łatwiej przenikać na zewnątrz.
Dlatego dobór stolarki powinien być skoordynowany z projektem ocieplenia ścian. Szczególnej uwagi wymagają ościeża, nadproża, parapety oraz miejsca styku różnych materiałów.
Dopiero odpowiednie połączenie okna, izolacji termicznej i warstw elewacyjnych pozwala stworzyć przegrodę o wysokiej izolacyjności i ograniczyć ryzyko powstawania mostków termicznych.
Jak wybrać okna do konkretnego domu?
Nie istnieje jeden model okna, który będzie najlepszym rozwiązaniem dla każdego budynku. Parametry stolarki powinny wynikać z projektu domu, zakładanego standardu energetycznego, powierzchni przeszkleń i ich usytuowania względem stron świata.
Przed zakupem warto więc porównać współczynnik Uw całego okna, parametry pakietu szybowego i ramy, jakość uszczelek oraz sposób wykonania ciepłej ramki dystansowej. Równie ważne jest ustalenie technologii montażu i sposobu połączenia stolarki z warstwą izolacyjną.
W przypadku dużych przeszkleń trzeba dodatkowo uwzględnić dostęp światła i zyski słoneczne, ale również możliwość przegrzewania wnętrz w ciepłych miesiącach. Dzięki temu wybór okien może być częścią świadomie zaprojektowanego bilansu energetycznego, a nie wyłącznie decyzją opartą na jednym parametrze.
Spójny system zamiast pojedynczego produktu
Różnica pomiędzy oknami do domu energooszczędnego i pasywnego wynika przede wszystkim z wymaganej izolacyjności oraz standardu całej przegrody. W domu pasywnym margines na straty ciepła jest mniejszy, dlatego większego znaczenia nabierają zarówno parametry samej stolarki, jak i każdy detal montażowy.
Dobre profile, odpowiednio dobrane pakiety szybowe, niski współczynnik Uw, szczelny montaż, prawidłowo zastosowana listwa dylatacyjna przyokienna oraz ciągła warstwa ocieplenia powinny być traktowane jako elementy jednego systemu. Dopiero takie podejście pozwala w pełni wykorzystać możliwości nowoczesnych okien, poprawić komfort mieszkańców i ograniczyć straty energii przez wiele lat.
źródło i zdjęcia: Bella Plast Jastrzębski i Wspólnicy Spółka Komandytowa