Rekuperacja w nowych domach: czy to już bezwzględny obowiązek?

Ostatnie lata przyniosły istotne zmiany w przepisach prawnych dotyczących parametrów, jakie muszą spełniać nowe budynki, co wywarło niezaprzeczalny wpływ na całą branżę instalacyjną. Inwestorzy, architekci oraz wykonawcy stanęli przed nowym wyzwaniem, które wykracza poza prosty wybór materiałów budowlanych.

Mowa tu o kompleksowym podejściu do bilansu energetycznego nieruchomości, który jest ściśle regulowany przez prawo krajowe oraz dyrektywy unijne. Wprowadzenie standardów wymuszających stosowanie zaawansowanych systemów wentylacyjnych to znaczący krok w stronę zrównoważonego budownictwa, który jednak niesie ze sobą szereg wyzwań organizacyjnych i technologicznych.

Zrozumienie mechanizmów prawnych, które de facto nakładają obowiązek stosowania rekuperacji, jest kluczowe dla każdego, kto planuje budowę domu lub innego obiektu użytkowego. Nie jest to już bowiem kwestia wyłącznie "dobrej woli" inwestora, lecz matematyczna konieczność wynikająca z rygorystycznych obliczeń zapotrzebowania na energię, bez których budynek nie zostanie dopuszczony do użytkowania. 

Nowe regulacje prawne zmieniające rynek

Fundamentem obecnej sytuacji na rynku budowlanym są aktualne wymagania wynikające z Warunków Technicznych 2021 (WT 2021) oraz powiązanych z nimi dyrektyw unijnych. Przepisy te narzucają na każdy nowo projektowany i wznoszony budynek niezwykle rygorystyczne normy dotyczące zapotrzebowania na energię pierwotną (EP).

Wskaźnik ten określa roczne zapotrzebowanie budynku na nieodnawialną energię pierwotną niezbędną do ogrzewania, wentylacji, chłodzenia oraz przygotowania ciepłej wody użytkowej. Aby sprostać tym wymaganiom, konieczne stało się drastyczne ograniczenie strat energetycznych na absolutnie każdym etapie – od projektowania bryły, po eksploatację gotowego obiektu.

W tym kontekście tradycyjna wentylacja grawitacyjna, która przez dekady była niekwestionowanym standardem w polskim budownictwie, okazuje się rozwiązaniem niewystarczającym. Jej działanie opiera się na niekontrolowanym napływie zimnego powietrza i usuwaniu ciepłego, co generuje olbrzymie straty ciepła, uniemożliwiające spełnienie współczesnych norm EP.

Dlatego też wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła, czyli rekuperacja, stała się w wielu przypadkach rozwiązaniem obowiązkowym w ujęciu praktycznym. Jest to jedyna technologia wentylacyjna, która pozwala na skuteczne osiągnięcie wymaganych prawem parametrów energooszczędności, eliminując problem ucieczki ciepła przez kominy wentylacyjne.  

Wyzwania dla inwestorów na etapie projektowym

Dla osób planujących budowę domu nowe realia oznaczają konieczność zmiany podejścia do procesu inwestycyjnego już w fazie koncepcyjnej. Decyzja o montażu rekuperacji nie może być odkładana na później, ponieważ system ten wymaga uwzględnienia w projekcie architektonicznym.

Nie chodzi tutaj wyłącznie o prosty wybór urządzenia, czyli centrali wentylacyjnej, ale o całościowe, inżynieryjne podejście do projektowania instalacji. Należy precyzyjnie zaplanować rozmieszczenie kanałów wentylacyjnych, lokalizację czerpni i wyrzutni oraz dobrać jednostkę centralną o odpowiedniej wydajności.

Co więcej, nowoczesne projektowanie wymaga integracji rekuperacji z innymi systemami w budynku. Inwestor musi myśleć systemowo, łącząc wentylację z systemami grzewczymi oraz inteligentnym zarządzaniem budynkiem (BMS), aby uzyskać optymalną wydajność.

Pominięcie tego etapu lub próba adaptacji projektu tradycyjnego do standardów WT 2021 bez uwzględnienia rekuperacji kończy się zazwyczaj fiaskiem – budynek nie spełnia norm energetycznych, co może blokować formalne zakończenie budowy. Jest to zatem wyzwanie organizacyjne, które wymusza na inwestorach ścisłą współpracę z architektami i instalatorami świadomymi nowych wymogów prawnych.

Nowe kompetencje wykonawców instalacji

Zmiana przepisów wpływa nie tylko na inwestorów, ale redefiniuje również rynek usług wykonawczych. Firmy instalacyjne muszą mierzyć się z nowymi oczekiwaniami, gdzie kluczowa staje się nie tylko umiejętność fizycznego montażu rur, ale głęboka wiedza techniczna. Dla wykonawców oznacza to konieczność posiadania umiejętności prawidłowego montażu zaawansowanych systemów rekuperacji oraz doskonałą znajomość zasad ich działania.

Współczesny instalator musi rozumieć, w jaki sposób wentylacja mechaniczna integruje się z pozostałymi instalacjami w domu, takimi jak pompy ciepła czy systemy klimatyzacji.

Błędy na etapie montażu mogą zniweczyć założenia projektowe, prowadząc do hałasu, nieskutecznej wymiany powietrza czy braku oczekiwanego odzysku ciepła. Dlatego rynek weryfikuje wykonawców, promując tych, którzy potrafią sprostać wyzwaniom technologicznym stawianym przez nowoczesne budownictwo energooszczędne.

Rekuperacja jako fundament strategii energetycznej

Należy jednak wyraźnie zaznaczyć, że obowiązek stosowania rekuperacji nie powinien być postrzegany wyłącznie jako uciążliwy wymóg formalny narzucony przez ustawodawcę. Jest to rozwiązanie, które stanowi kluczowy element nowoczesnej strategii energetycznej budynku i przynosi wymierne korzyści jego użytkownikom. Oprócz spełnienia norm prawnych, rekuperacja realnie wpływa na obniżenie kosztów eksploatacyjnych poprzez odzysk energii cieplnej, która w tradycyjnych systemach jest bezpowrotnie tracona.

Ponadto, system ten doskonale współpracuje z odnawialnymi źródłami energii. W połączeniu z pompą ciepła, instalacją fotowoltaiczną czy systemem zarządzania energią, rekuperacja tworzy spójny ekosystem, który maksymalizuje efektywność energetyczną nieruchomości.

Nie można zapominać o aspekcie zdrowotnym i komforcie życia – stała wymiana powietrza, jego filtracja i kontrola wilgotności to atuty, których nie zapewni wentylacja grawitacyjna. W świecie, w którym efektywność energetyczna staje się walutą przyszłości, rekuperacja to fundament nowoczesnego domu, gwarantujący zgodność z przepisami oraz realne oszczędności finansowe. Zmiany w prawie nie pozostawiają wątpliwości – jest to teraźniejszość budownictwa, od której nie ma odwrotu.  

źródło i zdjęcia: OEM Energy